تاکومتر به صورت عمومي براي اندازه گيري سرعت يک جسم متحرک به کار مي رود ولي کاربرد اصلي آن، اندازه

گيري سرعت دوران يک جسم دوار مي باشد. يک نمونه خوب براي تاکومتر دورسنج خودروها مي باشد.

تاکومترهاي قديمي براي اندازه گيري سرعت دوران نياز به تماس با جسم دوار داشتند و لذا امکان وجود خطر

براي فردي که با آن کار مي کرد وجود داشت ولي امروزه تاکومترهاي ليزري یا مادونی ساخته شده اند. اين

تاکومترها مي توانند سرعت دوران يک شافت را بدون بر قراري تماس با آن اندازه گيري نمايند. در اين تاکومترها

بايد يک جسم منعکس کننده نور بر روي شافت مورد نظر نصب گردد. تاکومتر يک اشعه ليزر  یا نور مادون قرمز به

شافت مي تاباند و با هر بار رد شدن جسم نصب شده از زير نور ليزر یا مادون قرمز، انعکاس آن به تاکومتر مي

رسد و بدين صورت سرعت دوران شافت را اندازه مي گيرد. تاکومتر در علم پزشکي نيز کار برد دارد. براي مثال

با قرار دادن يک توربين کوچک در رگ بيمار و اتصال آن به تاکومتر، مي توان دبي خون عبور از رگ را اندازه گيري

نموده و به بيمار کمک نمود. تاکومترهاي الکترومغناطيسي: (Electromagnetic Tachometer) در تاکومتر

الکترومغناطيسي ولتاژ DC يا AC حاصله در خروجي متناسب با سرعت شفت سيستم دوار مي‌باشد. شفتي

که توسط شيء در حال چرخش به منظور اندازه‌گيري سرعت آن به حرکت در آمده است. از اينجا به سه نوع از

تاکومترهايي که در اين دسته قرار مي‌گيرند اشاره مي‌کنيم و هرکدام را به صورت مجرا مورد بررسي قرار

خواهيم داد. نوع اول- تاکومتر با خروجي DC: از يک استاتور تشکيل شده که شامل چندين مغناطيس دائم

مي‌باشد. همچنين از يک روتور چرخنده تشکيل شده و خلاصه خصوصيات يک ماشين DC را به صورت کامل

دارد. سرعت نيز متناسب با ولتاژ حاصله در تاکومتر مي‌باشد. نوع دوم- تاکومترهاي با روتور مغناطيس دائم:در

اين نوع از تاکومترها روتور که مي چرخد مغناطيس دائم متصل به روتور يک ميدان مغناطيسي AC در فضاي

استاتور و سيم‌پيچ به وجود مي‌آيد. بنابراين ولتاژي که بر روي سيم‌پيچ استاتور در اثر قطع خطوط مغناطيسي

حاصل مي‌شود متناسب با سرعت چرخش روتور مي‌باشد.تاكومتر نوري يا ليزري: اين روش در عين سادگي از

كاربرد زيادي در بازار كار برخوردار است. در اين نوع از سنسور نور بر روي يك نقطه خاص از روتور كه در حال

حركت است، فوكوس كرده و همچنين حساسه‌هاي نوري نيز بر روي روتور قرار دارد كه در هر دور زدن يك بار نور

را سنس مي‌كند. با در نظر گرفتن اين دور زدنها در بازه زماني مي‌توان سرعت جسم چرخنده را بدست

آورد.

معرفی قطعات جهت ساخت دور شمار(تاکومتر)

١- مقاومت

١˗١) مقاومت های الکتریکی:

مقاومت های اهمی برای اضافه کردن مقاومت مدار الکتریکی به کار می روند. در حقیقت آن ها اجسامی

هستند که در مقابل عبور جریان مقاومت زیادی از خودشان نشان می دهند. موادی که غالبا در مقاومت ها به

کار می روند عبارتند از کربن ، آلیاژ مخصوص از فلزاتی از قبیل نیکروم، کنستانتان و منگانان. مقاومت اهمی را

طوری به مدار می بندیم که جریان همین طور که از بار الکتریکی و منبع ولتاژ عبور می کند ، از آن هم بکذرد.در

این صورت مقاومت کل مدار مجموع مقاومت های بار الکتریکی ، منبع ولتاژ ، سیم های رابط و مقاومت اهمی

است.  

١˗٢) مقاومت های ثابت:

مقاومت و هادی ها به گونه ای ساخته می شوند که بتوانند جریان عبوری از مدار را در حد مورد نیاز مدار محدود

کنند. مقاومت های ثابت دارای مقدار ثابتی هستند. این مقاومت ها بین چند اهم تا میلیون ها اهم ساخته می

شوند. این مقاومت ها غالبا به شکل استوانه ای ساخته می شوند و بر روی آن ها حداقل سه نوار رنگی وجود

دارد. هر نوار رنگی نشان دهنده یک عدد است که از روی آن می توانیم مقدار مقاومت را تشخیص دهیم. برای

خواندن مقاومت باید از اولین نوار رنگی که به انتهای مقاومت نزدیکتر است شروع کنیم. اولین نوار نشان دهنده

عدد اول ، دومین نوار نشان دهنده عدد دوم و سومین نوار نشان دهنده تعداد صفر هایی است که باید در

مقابل دو رقم اول قرار گیرد. مقاومت ها دارای یک نوار چهارم به رنگ طلایی یا نقره ای نیز می باشند که میزان

خطای مقاومت را نشان می دهد.

١˗٣) مقاومت متغیر:

مقاومت متغیر ، مقاومتی است که مقدار آن را می توانیم تغیر دهیم. یک مقاومت متغیر می تواند اندازه های

مختلف از صفر تا حداکثر مقدار خودش را بدهد. در مدار های الکترونیکی از مقاومت متغیر به عنوان کنترل حجم

صدا ( ولوم ) یا سایر کنترل ها استفاده می شود. ولوم رادیو و تلویزیون بهترین مثال برای مقاومت متغیر است.

مقاومت متغیر دارای سه پایه است که به مدار وصل می شود هنگامیکه به عنوان تنظیم کننده جریان در مدار به

کار می رود فقط از پایه وسط و یکی از پایه های طرفین استفاده می شود. با تغیر محور مقاومت متغیر ، مقدار

مقاومت تغیر می کند.